زایمان طبیعی چیست؟
یکی از بهترین و ساده ترین روش ها برای انجام زایمان فرایندی است که به صورت طبیعی اتفاق افتاده و جنین پس از ۹ ماه کامل از کانال واژن خارج میشود.
اما برای انجام زایمان طبیعی بدن مادر باید دارای شرایط خاصی باشد و البته موقعیت قرارگیری جنین در رحم مادر نیز تعیین کننده نوع زایمان خواهد بود.
با این حال زایمان فرایندی کاملاً طبیعی است که با بدن بانوان سازگاری داشته و تمامی کسانی که زایمان را به صورت طبیعی انجام داده اند جنین خود را به سلامت کامل به دنیا آورده و با کمترین عوارض بعد از زایمان توانسته اند به زندگی طبیعی و عادی ادامه دهند.
همواره توجه داشته باشید که زایمان طبیعی دارای چند مرحله است.
در قدم اول دردهای ناپیوسته آغاز شده و نشان می دهد که رحم برای انجام زایمان آماده است.
در این زمان باید به مراکز درمانی مراجعه کرده تا تحت نظر پزشک زایمان را با سلامت پشت سر بگذارید.
در اولین مرحله زایمان طبیعی دهانه رحم به تدریج و به آرامی باز میشود و ممکن است این روند تا چند ساعت ادامه پیدا کند.
توجه کنید که در این تایم دردهای ناپیوسته و البته شدید به وجود می آید که زودگذر هستند و برای بانوان قابل تحمل خواهد بود.
در مرحله دوم از زایمان بانوان وارد یک فاز فعال میشوند، سرعت بروز دردها افزایش پیدا کرده و البته مهم است که در این تایم یک پزشک شرایط را برای تمرکز مادر بر زایمان مهیا کند.
مرحله دوم از فاز زایمان طبیعی بسیار مهم است و ممکن است مدت زمانی طول بکشد تا نوزاد مسیر خروج را سپری کند، در این تایم ممکن است نیاز به آمپول فشار باشد که تحرک جنین را افزایش داده و زایمان خیلی سریع تر اتفاق می افتد.
مرحله سوم و آخرین مرحله از زایمان طبیعی زمانی است که ابعاد دهانه رحم به حداکثر رسیده و زمان خروج نوزاد می باشد.
در چنین شرایطی فشار و نیروی بسیار بالایی به لگن وارد شده و درد لحظه طاقت فرسایی را به همراه دارد.
اما زمانی که نوزاد از کانال زایمان عبور می کند و از رحم مادر خارج میشود تمامی دردها فروکش کرده و روند زایمان اتمام می یابد.
با طی کردن آخرین مرحله زایمان مهم است که متخصصان جفت را از رحم مادر خارج کرده و پاکسازی رحم را انجام می دهند.
انقباضاتی که در رحم و عضلات مجاور آن انجام میشود برای بانوان دردآور است و مهم است که فرد تا ۲۴ ساعت در بیمارستان تحت نظر مانده تا شرایط بدن به حالت طبیعی بازگردد.
انواع زایمان طبیعی
امروزه با وجود پیشرفت های علمی درهمه زمینه های مختلف، در بخش زایمان هم پیشرفت هایی داشته ایم که یکی از آنها زایمان طبیعی به روش های مختلف است:
زایمان فیزیولوژیک
منظور از این روش همان روش سنتی زایمان طبیعی از نزدیک یا زایمان طبیعی جلویی است.
در این روش بدون نیاز به هیچ داروی شیمیایی، مادر در شرایط ایده آل برای زایمان قرار دارد و با تحمل فشار و دردهای زایمان به راحتی شاهد تولد نوزاد خود است.
زایمان فیزیولوژیک باید با حضور متخصص زنان یا ماما انجام شود.
در روش زایمان طبیعی فیزیولوژیکی یا زایمان سنتی می توان از دمنوش ها و داروهای گیاهی برای تسریع زایمان و کاهش درد استفاده کرد.
این روش سالم ترین نوع زایمان برای مادر و نوزاد است.
زایمان طبیعی در آب
یکی از روش های نسبتا جدید زایمان، زایمان طبیعی در آب است. آب به کاهش درد زایمان کمک زیادی می کند.
معمولا این عمل در منزل و زیر نظر متخصص زنان و زایمان و یا در بیمارستان ها و مراکز درمانی تخصصی و خصوصی انجام می شود.
با شروع حملات زایمان و باز شدن کافی دهانه رحم، مادر با پزشک در استخر یا وان حمام به عمق 40 تا 50 سانتی متر می نشیند.
آب به کاهش درد کمک می کند، اما همچنان مادر درد شدید را تحمل می کند.
این روش مناسب ترین زایمان طبیعی برای زنان چاق، زایمان طبیعی برای افراد لاغر و زایمان طبیعی برای دوقلوها است.
زایمان با تزریق دارو
زمانی که دهانه رحم به اندازه کافی باز شد و آماده بیرون آمدن جنین شد، از مسکن هایی مانند پتیدین برای کاهش درد واژن و مقعد مادر استفاده می شود.
تزریق دارو قبل از شروع فشارهای زایمانی و انقباضات عضلانی انجام می شود.
این روش تنها در صورتی باید انجام شود که مادر درد بسیار شدید داشته باشد و مستعد پارگی واژن باشد.
زایمان با هیپنوتیزم
یکی از جدیدترین روش های زایمان طبیعی، زایمان با هیپنوتیزم است.
در این روش با تغییر خودآگاهی مادر نسبت به شرایط و تلفیق آرامش روانی با اشاره به فشار زایمان، درد زایمان تا حد زیادی کاهش می یابد.
زایمان فیزیوتراپی
در این روش فرآیند زایمان با استفاده از تجهیزات فیزیوتراپی زیر نظر متخصص زنان و ماما انجام می شود.
در این روش با اتصال 4 تا 5 مهره یا چسب الکترونیکی در نقاط مختلف بدن و ایجاد شوک در آن ناحیه، هورمون مورفین به طور طبیعی در بدن تولید می شود که باعث کاهش درد زایمان می شود.
تفاوت زایمان طبیعی با زایمان سزارین
زایمان سزارین روشی است که در آن نوزاد با بیهوشی کامل یا بی حسی موضعی با جراحی از رحم مادر خارج می شود.
در این روش مادر هیچ دردی احساس نمی کند اما پس از زایمان دچار مشکل درد بخیه یا زایمان سزارین می شود.
اولین پیشنهاد متخصص زنان یکی از روش های زایمان طبیعی است.
این در حالی است که برخی از مادران به دلایل خاصی مانند «وضعیت نامناسب نوزاد هنگام زایمان» یا مشکلات جسمی و روحی مادر نمی توانند به طور طبیعی زایمان کنند.
در این موارد پزشک از سزارین استفاده می کند.
فواید زایمان طبیعی
یکی از بهترین روش ها برای انجام زایمان فرایندی است که به صورت طبیعی سپری شده و اغلب بانوان می توانند تولد نوزاد خود را به این شیوه به انجام برسانند.
از مهمترین فواید زایمان طبیعی باید به کمترین میزان خونریزی در حین زایمان اشاره کرد، البته متخصصان معتقدند که دوره نقاهت بعد از زایمان طبیعی بسیار محدود است و نهایتاً با چند روز استراحت فرد می تواند به روند طبیعی زندگی خود ادامه داده و هرگز محدودیتی در پی ندارد.
اگر یک مقایسه اجمالی نسبت به هزینه های پرداختی بابت زایمان طبیعی و دیگر روش ها داشته باشید متوجه میشوید که این فرایند تخصصی و البته طبیعی هزینه های محدودتری را برای بانوان به همراه دارد.
شما می توانید با مراجعه به مراکز خصوصی و انجام زایمان طبیعی هزینه های محدود و جزئی را پرداخت کنید و البته بهترین خدمات را دریافت خواهید کرد.
تمامی بانوانی که برای انجام زایمان طبیعی به بیمارستان مراجعه می کنند می توانند تنها با انجام مدیتیشن و مشورت با پزشک به آرامش رسیده و انجام زایمان برای آنها آسان میشود.
این مراجعین احتیاجی به انواع داروهای بیهوشی و مسکن نداشته و هرگز عوارض جانبی این داروها را متحمل نخواهند شد.
طبیعت بدن بانوان به گونه ای است که اگر زایمان به صورت طبیعی انجام شود خیلی زود به شرایط عادی و طبیعی باز می گردد و البته بازگشت رحم به حالت اولیه پس از این زایمان به راحتی امکان پذیر است.
یکی از مهمترین فواید انجام زایمان طبیعی این است که بلافاصله بعد از زایمان مادر می تواند شیردهی نوزاد خود را آغاز کند.
فشاری که در حین زایمان به بدن مادر وارد میشود منجر به ترشح هورمون های خاص و موثر بر شیردهی می باشد و به همین دلیل است که پس از زایمان طبیعی این مرحله برای بانوان با سهولت بیشتری آغاز میشود.
اما تمامی بانوانی که زایمان را به صورت طبیعی انجام می دهند به دلیل هوشیاری کاملی که دارند لحظه تولد نوزاد خود را به خاطر می سپارند و ارتباط پوستی و احساسی مادر بلافاصله بعد از زایمان با نوزاد به راحتی فراهم است.
به همین دلیل است که بانوان بعد از انجام زایمان طبیعی آرامش بسیار زیادی داشته و می توانند زیبایی نوزاد خود را مشاهده نمایند.
بعد از انجام زایمان طبیعی تمامی دردها به طور یکباره فروکش کرده و حتی بعد از زایمان و ترخیص از بیمارستان نیاز به مصرف مسکن نخواهد بود و عوارض آن را از جمله سنگینی بدن، کسل بودن و سردرد را تجربه نخواهید کرد.
یکی دیگر از مزایا و فواید انجام زایمان طبیعی این است که بعد از جراحی بانوان برش های عمیقی همچون زایمان سزارین را ندارند و نیازی به مراقبت های شدید و حساس نخواهند داشت.
اما مهم است که بعد از زایمان طبیعی باز هم از شرایط بدن محافظت کرده تا هر چه سریع تر به حالت طبیعی بازگردید.
تمامی بانوانی که زایمان را به صورت طبیعی انجام می دهند از مشکلاتی همچون خونریزی های گسترده در امان بوده و مشکلاتی همچون کم خونی را تجربه نمی کنند، البته احتمال بروز عفونت برای این بانوان بسیار محدود و ناچیز است.
علائم آغاز زایمان طبیعی
- پایین آمدن برآمدگی شکم و احساس سبکتر شدن
- خروج ترشحات صورتی رنگ آغشته به خون از رحم
- پارگی کیسه آب
- انقباضات رحمی
- اسهال
مراحل زایمان طبیعی
در مرحله اول شما باید اقداماتی را به صورت روزانه برای حفظ آزامشض خود و داشتن زایمانی بهتر انجام دهید.
این اقدامات شامل:
- قدم زدن
- حمام کردن
- گوش دادن به موسیقی آرامشبخش
- تغییر مداوم حالت بدن
پس از مرحله اولیه زایمان یکی از مراحلی به نام فاز فعال زایمان آغاز می شود که در طی آن دهانه رحم از 6 تا 10 سانتی متر گشاد می شود.
پاهای مادر ممکن است گرفتگی کند یا احساس تهوع داشته باشد.
در این مرحله امکان پارگی کیسه آب نیز وجود دارد در صورتی که قبلا این اتفاق نیفتاده است.
همچنین مادر فشار بیشتری در پشت خود خواهد داشت. اگر مادر هنوز به بیمارستان نرفته است، اکنون زمان آن است.
آخرین قسمت این مرحله که اغلب مرحله گذار نامیده می شود، بسیار شدید و دردناک است.
انقباضات نزدیک به هم هستند و بین 60 تا 90 ثانیه طول می کشند.
در این قسمت از زایمان، مادر در ناحیه کمر و راست روده تحت فشار قرار می گیرد.
مرحله آخر به دنیا آمدن نوزاد و تحویل جفت است.
افرادی که نباید زایمان طبیعی انجام دهند
- بارداری در سن بالای 35 سالگی
- سابقه جراحی رحم
- داشتن سوابق بیماری مانند دیابت، پره اکلامپسی، یا مشکلات در انعقاد خون
- چند قلوزایی
- عوارض در دوران بارداری مانند محدودیت رشد جنین، مشکلات در جفت و جفت سرراهی
- عفونت درمان نشده یا ضایعات تناسلی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس
معایب زایمان طبیعی
هر روشی که برای زایمان در نظر داشته باشید معایب و مزایایی دارد که در این مطلب بخشی آنها را برایتان بازگو خواهیم کرد.
زایمان طبیعی ممکن است با عدم موفقیت همراه باشد و علاوه بر دردی که مادر متحمل میشود نیاز باشد نهایتاً برای خروج نوزاد روش سزارین انجام شود.
اما متخصصان در مواردی انجام زایمان طبیعی را برای بانوان مناسب نمی دانند.
اگر با وجود منع پزشک فرد در شرایط زایمان طبیعی قرار بگیرد و وزن جنین بالاتر از حد نرمال برای این شیوه زایمان باشد مادر متحمل آسیب های زیادی خواهد شد.
به عنوان مثال نوزادان بالای ۴ کیلو اگر قرار باشد که به صورت طبیعی به دنیا بیایند عواقب و آسیب های زیادی را برای مادر به همراه داشته و ممکن است در حین زایمان نیاز به ایجاد برش در ناحیه پرینه باشد و البته پس از آن ایجاد بخیه در این بخش حساس برای بانوان نگران کننده و دردآور است.
اما بزرگترین عیب زایمان طبیعی درد بسیار زیادی است که مادر در هنگام تولد نوزاد متحمل میشود.
این دردها در هنگام زایمان به طور ممتد و پیوسته ادامه دارد اما ممکن است تا چند ساعت قبل از زایمان و حتی چند روز قبل از آن این دردها به صورت مقطعی اما شدید و کوبنده با فرد همراه باشد.
بسیاری از متخصصان امروزه سعی دارند برای تمامی بانوانی که زایمان به روش طبیعی را انتخاب می کنند کلاس ها و جلسات آموزشی در نظر گرفته تا فرد با آگاهی بیشتری برای این روش زایمان آماده شوند.
حتماً می دانید که زایمان طبیعی نیاز به شرایط جسمانی مساعد دارد و البته فرد باید نوع فشار آوردن و حتی دم و بازدم صحیح را آموزش ببیند تا روند زایمان با سهولت بیشتر و سرعت بالاتری انجام شود.
اما عدم آگاهی بانوان نسبت به این شیوه زایمان از معایبی است که اکثر افراد با آن مواجه هستند.
بهتر است که قبل از انجام زایمان با هر روشی که نیاز است سطح آگاهی خود را در این زمینه افزایش داده تا با شرایط جسمانی و روحی مساعد و البته آماده برای زایمان اقدام کنید.
بخیه در زایمان طبیعی
بخیه برای همه مادران نیاز نیست زیرا فقط عده ی کمی دچار پارگی واژن می شوند.
واژن بهقدری انعطافپذیر است که در اغلب مواقع پارگی در این قسمت ایجاد نمیشود.
بسته به میزان پارگی در زایمان طبیعی، به همان میزان بخیه زده می شود، طبیعتاً هر چه پارگی بیشتر باشد، بخیه های بیشتری نیاز خواهد بود.
گاهی اوقات، برخی از پارگی های ایجاد شده آنقدر کوچک هستند که نیازی به بخیه نیست.
در کل اگر نیاز به بخیه باشد قطعا تعداد آن با زایمان سزارین یکسان نخواهد بود، تعداد کمی بخیه از مقعد تا واژن زده می شود و پس از مدت کوتاهی بهبود می یابد.
چه عواملی مانع از انجام زایمان طبیعی می شود؟
بسیاری از بانوان تمایل دارند تا روند زایمان خود را به صورت طبیعی سپری کنند تا با محدودیت های کمتر و بهبودی سریع تر بتوانند این مرحله مهم را پشت سر بگذارند.
اما گاهاً پزشک تشخیص می دهد که بانوان شرایط لازم برای انجام زایمان طبیعی را ندارند.
تمامی بانوانی که زایمان اول خود را به صورت سزارین انجام داده اند در بارداری های بعدی نمی توانند برای زایمان روش طبیعی را انتخاب کنند.
البته گاهاً پزشک در معاینات تخصصی تشخیص می دهد که مادر لگنی کوچک تر از حد طبیعی داشته و قطعاً در انجام زایمان طبیعی ناموفق خواهد بود و به همین دلیل است که ریسک این اتفاق را نپذیرفته و پیش از آنکه مادر دردهای شدید را متحمل شود زایمان را به صورت سزارین انجام خواهند داد.
مسئله دیگری که در تعیین روش زایمان بسیار مهم است وزن و جثه نوزاد است، متخصصان برای تمامی بانوانی که نوزاد بالای ۴ کیلو دارند زایمان طبیعی را مناسب نمی دانند.
اگر مادر با مشکلاتی همچون افتادگی رحم مواجه باشد نمی تواند زایمان را به صورت طبیعی انجام دهد.
افتادگی رحم یک مشکل بزرگ برای عدم اکسیژن رسانی صحیح به نوزاد است و ممکن است عبور نوزاد از کانال زایمان با وجود این آسیب جسمانی سلامت آن را تهدید کند.
برخی از بانوان در طی بارداری با بیماری ها و مشکلاتی همچون دیابت، فشار خون و یا مسمومیت بارداری مواجه میشوند اما مهم است بدانید که معمولاً این بیماری ها تا پایان دوره بارداری با مادر همراه هستند و مانع جدی برای انجام زایمان به صورت طبیعی خواهند بود.
این مسئله به این معناست که برای انجام زایمان طبیعی مادر باید وضعیت جسمانی ایده آلی داشته باشد و در سلامت کامل برای زایمان اقدام کند.
در غیر این صورت ریسک زایمان را به صورت طبیعی قبول نکرده و عمل به صورت سزارین انجام میشود.
نحوه قرارگیری جنین مسئله مهمی است که پیش از انجام زایمان طبیعی بررسی میشود.
اگر جنین چرخشی که در ماه های آخر انجام میشود را نداشته باشد و سر در قسمت دهانه رحم قرار نگیرد فرایند زایمان طبیعی منتفی است.
یکی از مهمترین نکاتی که قبل از انجام زایمان طبیعی به آن توجه میشود این است که پزشک بررسی خواهد کرد که آیا مادر علاوه بر سلامت جسمانی از وضعیت روحی مناسبی برخوردار است یا خیر،.
اگر مادر به هر دلیلی ترس و استرس زیادی داشته باشد قطعاً نمی تواند زایمان طبیعی را با موفقیت پشت سر بگذارد و اگر با این شرایط اقدام کنند ممکن است زمان زایمان بسیار طولانی شده و دردهای پیوسته و طاقت فرسا مشکلاتی را به همراه می آورند.
با این حال تنها شرایط جسمانی مادر برای انجام زایمان طبیعی ملاک پزشک نیست و متخصصان تمامی جوانب را در نظر گرفته تا زایمان طبیعی با موفقیت و در زمان کوتاه انجام شود.
زایمان طبیعی بدون درد
حال که با مزایا و معایب زایمان طبیعی آشنایی دارید می دانید که انجام این روش زایمان به دلیل تطابق زیادی که با بدن بانوان دارد از روش های کم خطر و کم تهاجم به شمار آمده و پس از زایمان سلامت مادر حفظ میشود و البته این روش زایمان هیچ عوارضی برای نوزاد نخواهد داشت.
اما بسیاری از بانوان به دنبال روش های مطمئن برای انجام زایمان طبیعی با درد کمتر هستند.
برای انجام این روش متخصصان می توانند راهنمای مناسبی برای شما باشند و اگر نیاز است که زایمان طبیعی انجام دهید و به دنبال راه های موثر برای کاهش درد هستید آنها زایمان در آب را به شما توصیه می کنند.
البته زایمان طبیعی با اپیدورال و یا زایمان طبیعی با کمک وسایل فیزیوتراپی کمک می کند تا زایمان در تایم کوتاه تر و با درد کمتر سپری شود.
تمامی لوازم کمکی در روند زایمان طبیعی به آرامش بیشتر بانوان کمک کرده و با وجود دامنه حرکتی بیشتر مادر حین زایمان شرایط برای خروج نوزاد به آسانی فراهم است و همین مسئله کمک می کند تا مادر در هنگام زایمان با درد کمتر و آرامش خیال بیشتر فرزند خود را به دنیا آورد.
اما اینکه بانوان از چه روشی برای زایمان طبیعی استفاده کنند باید به انتخاب پزشک باشد.
دکتر مریم ابراهیمی لقا با بررسی های دقیق بهترین شیوه را برای بانوان در نظر گرفته و در انجام زایمان به آنها کمک می کند.
اندازه لگن برای زایمان طبیعی
اندازه و شکل لگن برای هر فردی متفاوت است، برخی زایمان راحت تری را تجربه می کنند زیرا لگنی با شکل و فرم مناسب دارند.
شکل ژنیکوئید لگن ایده آل ترین شکل برای زایمان است، این شکل از لگن تقریباً در نیمی از زنان دیده می شود.
لگن مردان بدترین نوع لگن برای زایمان طبیعی است، زیرا قیفی شکل است و به دلیل باریک بودن فضا زایمان را دشوارتر می کند.
مشاهده چه علائم بعد از زایمان طبیعی خطرناک است؟
- خونریزی شدید
- تب بالا
- افزایش ناگهانی ضربان قلب
- سردرد بسیار شدید
- ترشحات بودار واژینال
- درد شدید در ناحیه پرینه
- مشکل تنفسی
5 پاسخ
بعد از زایمان طبیعی کی میتونم فعالیت روزمرهام رو شروع کنم؟
با سلام
معمولاً چند روز بعد از زایمان فعالیت سبک امکانپذیره، ولی فعالیت سنگین و ورزشهای شدید بهتره تا چند هفته بعد انجام نشه.
چه عواملی میتونن باعث طولانی شدن زایمان طبیعی بشن؟
با سلام
عوامل مختلفی مثل وضعیت جنین، ضعف انقباضات رحم، استرس مادر و بار اول بودن زایمان میتونن روند طبیعی رو طولانی کنن.
توضیحات شما درباره زایمان طبیعی خیلی کامل و کاربردی بود، ممنون از اینکه همه نکات رو ساده توضیح دادید.