کیست تخمدان

تخمدان‌ ها بخش‌ های مهمی از رحم هستند و زمانی که کیسه‌ های غیر طبیعی پر از مایع در سطح آنها نمایان می‌شود مشکلاتی از جمله کیست تخمدان اتفاق افتاده و عملکرد طبیعی این عضو مهم را مختل می‌ کند.

در هر چرخه قاعدگی تخمدان‌ ها به طور مرتب تخمکی را آزاد می‌ کنند که از درون کیسه‌ های تخمدان خارج می‌شود اما زمانی که این کیست‌ های پر از مایع بر روی تخمدان‌ ها پدیدار شوند این روند را با مشکل مواجه کرده و تخمک گذاری رخ نخواهد داد.

کیست تخمدان از آن دسته آسیب‌ هایی است که با توجه به اندازه و موقعیت قرارگیری در تخمدان‌ ها روش درمان متفاوتی برای آنها انجام می‌شود.

اغلب این کیست‌ ها قابلیت درمان داشته و تنها در موارد نادر به سرطان تبدیل می‌شوند.

مهم است بدانید که کیست تخمدان از آن دسته اختلالاتی است که اگر برای درمان آن سریع تر اقدام نکنید ممکن است در پی بزرگ شدن و سنگین‌ تر شدن کیست‌ ها تعادل در تخمدان‌ ها بر هم خورده و منجر به پیچش تخمدان‌ ها به شکل غیر طبیعی می‌شود.

پس از پیچش تخمدان‌ ها اختلالاتی از جمله خونریزی داخلی اتفاق افتاده و می‌ تواند باعث از بین رفتن دائمی تخمدان‌ ها و گاهاً رحم شود.

انواع کیست تخمدان

کیست‌های تخمدان انواع مختلفی دارند، اما به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

کیست‌های عملکردی

بیشتر کیست‌های تخمدان عملکردی هستند و در پاسخ به تغییرات چرخه قاعدگی بدن (هنگامی که تخمک آزاد می‌شود) تشکیل می‌شوند.

این نوع کیست‌ها معمولاً بدون درمان خاصی پس از یک ماه برطرف می‌شوند.

• فولیکولار: فولیکول در تخمدان مسئول آزاد کردن تخمک به عنوان بخشی از چرخه قاعدگی است. هنگامی که تخمک توسط فولیکول آزاد نمی‌شود، کیست فولیکولار تشکیل می‌شود.
• جسم زرد: پس از آزاد شدن تخمک توسط فولیکول، هورمونی به نام جسم زرد ترشح می‌شود. وجود کیست در این ناحیه باعث تجمع مایع در جسم زرد و رشد بیش از حد آن می‌شود.

کیست‌های غیرعملکردی

برخی از کیست‌های تخمدان در نتیجه یک بیماری ایجاد می‌شوند و به چرخه قاعدگی مربوط نیستند.

• سیستادنوما: اغلب در تخمدان‌ها یافت می‌شود و پر از مایعی رقیق، آبکی یا غلیظ و مخاط مانند است.
• درموئید (تراتوم): این کیست‌ها از سلول‌هایی تشکیل شده‌اند که انواع بافت‌های بدن انسان مانند مو، پوست، دندان یا بافت مغز را تشکیل می‌دهند.
• اندومتریوز: پر از بافتی است که هر ماه در طول چرخه قاعدگی خونریزی می‌کند و بافت آندومتر نامیده می‌شود.
• سرطان تخمدان: کیست تخمدان سرطانی، توده‌ای جامد از سلول‌های سرطانی است.

علائم ابتلا به کیست تخمدان را بشناسید

از آنجایی که پدیدار شدن کیست بر روی تخمدان‌ ها باعث از بین رفتن عملکرد طبیعی آنها می‌شود قطعاً این اختلال با علائمی همراه است که مهمترین آنها را برایتان خواهیم گفت و دانستن این اطلاعات کمک می‌ کند تا با آگاهی بیشتری از سلامت خود مراقبت کنید.

از شایع‌ ترین علائم کیست تخمدان باید به تورم و نفخ شکم اشاره کرد معمولا افراد بی دلیل با نفخ شکم مواجه شده و این مسئله همواره باعث ناراحتی آنها می‌شود، از طرفی ممکن است در پی ابتلا به کیست تخمدان حرکات دردناک روده را نیز تجربه کنند.

با وجود کیست بر روی تخمدان‌ ها قطعاً دردهای لگنی را قبل از دوره قاعدگی تجربه کرده و حتی شدت آن را در طی قاعدگی متوجه خواهید شد، افراد مبتلا به کیست تخمدان اغلب روابط جنسی دردناکی داشته و این دردها نه تنها در ناحیه شکم بلکه در قسمت پایینی کمر و ران نیز حس میشود.

حساس‌ تر شدن سینه‌ ها، پریود نامنظم و احساس پر بودن قسمت پایینی شکم همگی از علائم کیست تخمدان است.

مهم است بدانید که در موارد شدیدتر و با گسترش یا بزرگ تر شدن کیست‌ ها بانوان حالت تهوع و استفراغ را تجربه کرده و عموماً با اضافه وزن بی‌ دلیل مواجه میشوند.

کیستی که بر روی تخمدان‌ ها به وجود می‌ آید به مرور زمان باعث تکرر ادرار شده و خونریزی‌ های غیر طبیعی واژن را به همراه دارد، البته افراد در هنگام تخلیه روده یا مثانه با مشکل مواجه میشوند اما باید نسبت به علائم خطرناک و هشدار دهنده کیست تخمدان نیز هوشیار باشید.

به یاد داشته باشید که در صورت ابتلا به کیست تخمدان اگر با دردهای شدید لگنی مواجه هستید نشان دهنده وسعت آسیب است و تب، سرگیجه، ضعف و حتی تنفس سریع نشانه‌ های خطرناکی هستند که باید حتماً نسبت به آنها هوشیار باشید و برای بررسی‌ های دقیق‌ تر سریعاً با متخصص مراجعه نمایید.

افراد مبتلا کیست تخمدان دچار درد پریود شدید می شوند.

علائم کیست تخمدان در دختران

کیست‌های تخمدان ممکن است کوچک باشند و هیچ علامتی ایجاد نکنند.

با این حال، اگر دختری دچار پیچ‌خوردگی تخمدان شود، علائم او فوری‌تر و شدیدتر خواهد بود. این علائم عبارتند از:

• درد شدید لگن
• حالت تهوع و استفراغ
• غش کردن

علائم کیست تخمدان خطرناک چیست؟

معمولا پارگی کیست تخمدان خطرناک نمی باشد، حتی اگر با درد خفیف همراه باشد.

با این حال، اگر کیست تخمدان پاره شده دارید و هر یک از موارد زیر را تجربه می‌کنید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید:

• درد شکم همراه با تب، استفراغ یا پوست سرد
• درد ناگهانی و شدید شکم، به خصوص در یک طرف
• درد شکم همراه با احساس ضعف، سرگیجه یا غش
• درد شکم همراه با خونریزی غیرمنتظره و قابل توجه
• درد شکم با تنفس سریع یا تنگی نفس

مهمترین علل ایجاد کیست تخمدان

کیست تخمدان از آن دسته بیماری‌ هایی است که اغلب بانوان در سنین باروری تجربه می‌ کنند و با ورود به سنین یائسگی کمتر کسی با این آسیب مواجه می‌شود.

مهم است بدانید که مشکلات هورمونی مهمترین علت به وجود آمدن کیست‌ های تخمدانی شناخته میشود.

بر هم خوردن تعادل هورمونی در بدن و مصرف داروهای درمان نازایی می‌ تواند باعث ایجاد کیست در تخمدان‌ ها شده و قطعاً روند تخمک گذاری و عملکرد رحم را مختل می‌ کند.

آندومتریوز دلیل دیگر بروز کیست تخمدان است، اگر سلول‌ های داخلی رحم به قسمت‌ های خارجی انتقال پیدا کند روند رشد خود را در جایگاه جدید آغاز کرده و اگر این سلول‌ ها به تخمدان برسد عاملی برای احاطه تخمدان‌ ها و بروز کیست‌ های کوچک و بزرگ است.

برخی از بانوان در طی دوره بارداری به کیست تخمدان مبتلا میشوند، وجود یک کیست بر روی تخمدان‌ ها در اوایل بارداری کاملاً طبیعی است و جهت تقویت بارداری و تا زمان تشکیل جفت به سلامت و عملکرد رحم کمک می‌ کند.

گاهی اوقات این کیست بر روی تخمدان باقی مانده و نیاز است که بعد از اتمام بارداری برداشته یا درمان شوند.

از طرفی متخصصان عفونت‌ های شدید لگنی را عامل دیگر ابتلا به کیست تخمدان دانسته که می‌ تواند با ایجاد اختلال در رحم وضعیت این عضو مهم را به خطر بیندازد.

ضروری است در صورت ابتلا به این بیماری سریعا به پزشک حاذقی چون دکتر مریم ابراهیمی لقا مراجعه کنید.

روش‌های تشخیص کیست تخمدان

کیست تخمدان می‌تواند به عنوان یک توده غیرطبیعی و بزرگ توسط پزشک و با معاینه دقیق تشخیص داده شود.

سپس از سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی و سایر آزمایش‌ها برای بررسی‌های دقیق‌تر و تعیین درمان کیست تخمدان استفاده می‌شود. روش‌های تشخیص کیست تخمدان عبارتند از:

• سونوگرافی: از امواج اولتراسوند برای تصویربرداری از اندام‌های داخلی و تشخیص کیست تخمدان استفاده می‌شود. جهت تشخیص کیست بهتر است از سونوگرافی واژینال استفاده شود.
• سی‌تی‌اسکن: سی‌تی‌اسکن نتایج دقیق‌تری نسبت به سونوگرافی دارد.
• ام‌آر‌آی: این روش بیشتر برای تشخیص کیست‌هایی استفاده می‌شود که مشکوک به بدخیمی هستند.

همانطور که اشاره کردیم، شناخت و آگاهی از علائم کیست تخمدان در تشخیص آنها بسیار مفید است.

یکی از علائم اولیه کیست تخمدان، قاعدگی‌های نامنظم است؛ بنابراین، اگر به کیست مشکوک هستید، حتماً چرخه قاعدگی، تاریخ شروع و پایان قاعدگی خود را بررسی کنید.

درمان کیست تخمدان

پس از تایید ابتلا به کیست تخمدان بانوان با این نگرانی مواجه هستند که چگونه می‌ توانند این کیسه‌ های پر از مایع را برطرف کرده تا تخمدان‌ ها به عملکرد طبیعی خود ادامه دهند.

متخصصان با استفاده از روش‌ های تشخیصی سعی دارند وضعیت تخمدان‌ ها را بررسی کرده تا بهترین روش درمانی را در پیش بگیرند، در چنین موقعیتی سن بیمار و البته اندازه و ظاهر کیست‌ ها نیز به دقت بررسی می‌شود.

از طرف دیگر مهم است که پزشکان بررسی کنند که آیا افراد در دوره باروری هستند یا به یائسگی نزدیک می‌شوند، قطعاً با چنین شرایطی می‌ توانند شیوه درمانی مناسب را در پیش گرفته و خیلی زود روند درمان طی میشود.

در اولین قدم پزشکان برای کاهش میزان کیست‌ های جدید در تخمدان‌ ها از قرص پیشگیری استفاده می‌ کنند.

مهم است بدانید که این کیست‌ ها اغلب به واسطه دارو درمانی از بین نمی‌ روند و متخصصان برای کنترل آسیب و پیشگیری از اختلالات وسیع‌ تر جراحی را انجام خواهند داد.

انجام عمل جراحی به منظور بهبود کیست تخمدان زمانی انجام می‌شود که بیماران علائم خاصی را تجربه کرده یا کیست ابعادی بزرگ و در حال رشد داشته باشد.

اگر پزشک متوجه شود که ظاهر این کیست‌ ها متفاوت است سعی دارند با انجام جراحی هر چه سریع تر کیست‌ ها را برطرف کرده تا وضعیت رحم و تخمدان‌ ها را در حد نرمال برسانند.

در کنار سایر روش‌ های تخصصی برای بهبود کیست تخمدان پزشکان مراقبت‌ های خانگی را نیز موثر دانسته و معتقدند که اگر افراد طبق توصیه پزشک رژیم غذایی مناسب را در پیش بگیرند خیلی زود شاهد بهبود کامل کیست‌ های تخمدان خواهند بود.

در چنین شرایطی باید از مصرف خوراکی‌ های حاوی نگهدارنده پرهیز کرده و حتماً از غذاهای خانگی و خوراکی‌ های ارگانیک استفاده کنید.

انواع غذاها و خوراکی‌ ها با غلظت بالا برای بانوان مبتلا به کیست تخمدان ممنوع است.

مهم است که این بانوان انواع خوراکی مانند کله پاچه، شیرینی تر، الویه، پیتزا، لازانیا و دیگر غذاهای مشابه را از رژیم غذایی خود حذف کرده تا روند بهبود را سریع تر طی کنند.

مهم است که مصرف خوراکی‌ هایی که طبع سرد دارند را کمی محدودتر کرده تا تاثیر شگفت انگیز آن را بر بهبود کیست تخمدان مشاهده کنید.

برای درمان کیست تخمدان مصرف انواع میوه‌ ها مانند گیلاس، هلو یا گوجه فرنگی را کمتر کرده و مقدار محدودتری از ماست، دوغ، برنج و ماهی را در رژیم خود بگنجانید.

اما با حذف یا محدود کردن این مواد خوراکی مهم است که دیگران انواع غذاها با طبع گرم را حتماً به طور روزانه مصرف کنید، مصرف زعفران، عسل، سیاه دانه و دارچین برای مبتلایان به کیست تخمدان مناسب است.

روش‌های پیشگیری از کیست تخمدان

همانطور که می‌دانید پیشگیری بهتر از درمان است. برخی افراد به سلامت بدن خود و علائم کیست تخمدان توجه نمی‌کنند.

با این حال، با رعایت برخی نکات می‌توانند تا حدودی از ایجاد کیست و عوارض آن جلوگیری کنند.

یکی از راه‌های پیشگیری از کیست تخمدان، ورزش است. ورزش منظم به تعادل هورمونی کمک می‌کند و همچنین از ایجاد کیست تخمدان جلوگیری می‌کند.

زنانی که BMI بالای 35 دارند، بیشتر در معرض ابتلا به PCO یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک هستند. برای پیشگیری از کیست تخمدان، بهتر است BMI زیر 27 باشد.

داشتن رژیم غذایی مناسب در پیشگیری از کیست تخمدان بسیار مؤثر است. برای این منظور پیشنهاد می‌کنیم میوه و سبزیجات تازه را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

بهتر است قبل از غذاهای گوشتی از سالاد و میوه استفاده کنید. در نهایت، توصیه می‌شود موارد زیر را از رژیم غذایی خود حذف یا کاهش دهید:

• فست فود و چربی
• شکر و شیرینی‌جات
• غذاهای کنسروی و دارای مواد نگهدارنده
• مصرف همزمان چندین غذای دیرهضم

سوالات متداول

آیا کیست‌های تخمدان باعث ناباروری می‌شوند؟

بیشتر کیست‌ها عملکردی هستند و در طول چرخه قاعدگی ایجاد می‌شوند و خود به خود از بین می‌روند.

این نوع کیست تخمدان در بارداری اختلال ایجاد نمی‌کند و باعث ناباروری نمی‌شود.

با این حال، کیست‌های غیرعملکردی ممکن است باروری زن را کاهش دهند.

آیا کیست تخمدان همیشه علائمی ایجاد می‌کند یا می‌تواند بدون علامت باشد؟

در بیشتر موارد، به خصوص تا زمانی که کیست‌ها کوچک هستند و اندازه‌شان تغییر نمی‌کند، هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند و حتی گاهی اوقات خود به خود از بین می‌روند.

تفاوت کیست تخمدان و سرطان تخمدان چیست؟

کیست تخمدان معمولاً کیسه‌ای خوش‌خیم و پر از مایع است که روی تخمدان تشکیل می‌شود و اغلب خودبه‌خود از بین می‌رود. اما سرطان تخمدان رشد غیرطبیعی و بدخیم سلول‌های تخمدان است که می‌تواند به سایر بافت‌ها گسترش یابد و نیاز به درمان جدی دارد.