قرص اورژانسی (ال دی)

قرص اورژانسی چیست؟

بسیاری از بانوان همواره با این دغدغه مواجه هستند که از چه طریق می‌ توانند برای پیشگیری از بارداری اقدام کنند تا هیچ گونه منافاتی با سلامت آنها نداشته باشد.

متخصصان راه‌ های ایمن برای پیشگیری از بارداری را به بانوان ارائه می‌ دهند.

در مواقع ضروری بهتر است که از قرص اورژانسی استفاده کرده که راهی مطمئن برای پیشگیری از بارداری می‌ باشد.

با مصرف این قرص می‌ توانید بارداری‌ های ناخواسته را کنترل کرده و باید نسبت به عوارض و عملکرد آن کاملاً هوشیار باشید.

شما می‌ توانید در طی سال تنها ۲ الی ۳ مرتبه از این نوع قرص استفاده کنید.

اگر در طی رابطه جنسی به طور ناخواسته مایع منی به رحم انتقال پیدا کند احتمال بارداری وجود دارد.

برای پیشگیری از بارداری‌ های ناخواسته قرص‌ های اورژانسی گزینه مناسبی هستند.

با متوقف کردن آزادسازی تخمک از تخمدان‌ ها از باروری پیشگیری خواهند کرد.

قرص‌ های اورژانسی به دلیل هورمونی بودن تاثیر بسیار سریع و فوری بر بدن بانوان خواهند داشت.

به همین دلیل است که باید در مصرف آنها جانب احتیاط را رعایت کرده و به هیچ عنوان در مصرف قرص‌ های اورژانسی زیاده‌ روی نکنید.

نکته مهمی که در مورد قرص‌ های اورژانسی باید بدانید این است که این قرص‌ ها بلافاصله بعد از رابطه محافظت نشده باید مصرف شوند تا فرایند تخمک گذاری را متوقف کنند.

اگر لقاح و لانه گزینی قبل از مصرف قرص‌ ها انجام شده باشد نمی‌ توانید آن را راهی مطمئن برای توقف در حاملگی بدانید.

حتی ممکن است در پی مصرف این قرص‌ ها عوارض بیشتری را تجربه کنید.

از زمانی که رابطه محافظت نشده انجام میشود تا حدوداً ۷۲ ساعت می‌ توانید از قرص‌ های اورژانسی استفاده کنید.

بهتر است که این قرص‌ ها سریعاً بعد از رابطه مصرف شوند تا عملکردی بهتر بر تخمدان‌ ها داشته باشند.

به طور معمول باید قرص‌ اورژانسی بلافاصله بعد از رابطه مصرف شوند.

اگر در طی ۲۴ ساعت اول بعد از رابطه جنسی از قرص اورژانسی استفاده کنید احتمال بارداری تا ۹۵ کاهش خواهد یافت.

اگر در روز دوم بعد از رابطه و در ظرف ۴۸ ساعت از این قرص‌ ها استفاده کنید شانس بارداری ۸۵ درصد کاهش می‌ یابد و در عرض ۷۲ ساعت احتمال بارداری تنها ۵۸ درصد کاهش خواهد یافت.

پزشکانی که در این زمینه فعالیت دارند مصرف قرص را بلافاصله بعد از رابطه و یا نهایتاً یک روز پس از آن الزامی می‌ دانند.

قرص‌ های اورژانسی شامل لوونروژسترون یک و نیم میلی‌گرم هستند.

به صورت یک قرص تکی بوده که باید در یک وعده مصرف شود.

نوع دیگری از این قرص‌ ها با دوز ۰/۷۵ میلی‌گرم موجود می‌ باشند که باید هر دو قرص را به فاصله ۱۲ ساعت مصرف کنید.

چگونه قرص اورژانسی عمل می‌کند؟

قرص اورژانسی به طور عمده برای جلوگیری از بارداری ناخواسته بعد از رابطه جنسی بدون حفاظت یا در صورت پاره شدن کاندوم استفاده می‌شود.

این قرص‌ها معمولاً حاوی هورمون‌هایی مانند لوونورژسترول یا اتیلن است که عمل اصلی آنها بر روی سیستم هورمونی بدن است.

این هورمون‌ها مانع از تخمک‌گذاری می‌شوند یا در صورت وقوع تخمک‌گذاری، ممکن است از بارور شدن تخمک توسط اسپرم جلوگیری کنند.

این دارو می‌تواند باعث تغییر در لایه داخلی رحم شود تا در صورت وقوع تخمک‌گذاری، محیط مناسبی برای چسبیدن تخمک بارور شده فراهم نباشد.

عملکرد قرص اورژانسی بستگی به زمان مصرف آن دارد. هرچه زودتر پس از رابطه جنسی مصرف شود، اثر بخشی آن بیشتر خواهد بود.

معمولاً بهترین زمان مصرف این دارو طی 72 ساعت بعد از رابطه جنسی است، ولی در برخی انواع، مصرف تا 120 ساعت بعد از رابطه جنسی نیز ممکن است مؤثر باشد.

در صورتی که مصرف قرص اورژانسی در مدت زمان مناسب صورت گیرد، احتمال بارداری را تا 95 درصد کاهش می‌دهد.

با این حال، پس از این مدت، اثر بخشی آن کاهش می‌یابد.

اگرچه قرص اورژانسی می‌تواند در جلوگیری از بارداری مؤثر باشد، اما نباید به عنوان یک روش پیشگیری از بارداری منظم استفاده شود.

این دارو برای مواقع اضطراری طراحی شده است و استفاده مکرر از آن ممکن است باعث بروز مشکلات هورمونی و عوارض جانبی شود.

علاوه بر این، این قرص‌ها نمی‌توانند از ابتلا به بیماری‌های مقاربتی جلوگیری کنند و تنها در مواقع ضروری و به صورت موردی توصیه می‌شوند.

انواع قرص‌های اورژانسی

قرص‌های اورژانسی به طور عمده به دو نوع اصلی تقسیم می‌شوند که در ترکیب و نحوه عملکرد تفاوت دارند. این دو نوع عبارتند از:

قرص‌های حاوی لوونورژسترول:

این نوع از قرص‌های اورژانسی معمولاً تحت نام‌های تجاری مانند “Plan B” یا “Take Action” شناخته می‌شوند.

لوونورژسترول یک هورمون مصنوعی است که مشابه پروژسترون در بدن عمل می‌کند و می‌تواند تخمک‌گذاری را متوقف کند، یا از بارور شدن تخمک جلوگیری کند.

این قرص‌ها باید در اسرع وقت پس از رابطه جنسی بدون حفاظت مصرف شوند، اما می‌توانند تا 72 ساعت پس از رابطه جنسی مؤثر باشند.

هرچه زودتر مصرف شوند، اثر بخشی بالاتری دارند.

این قرص‌ها معمولاً در دوزهای 1.5 میلی‌گرم عرضه می‌شوند.

قرص‌های حاوی اتیلن استرادیول و لوونورژسترول:

این نوع از قرص‌ها معمولاً در ترکیب با روش‌های دیگر پیشگیری از بارداری استفاده می‌شوند.

در این نوع از قرص‌ها، ترکیب هورمون‌های استروژن و پروژسترون موجود است که مشابه اثرات قرص‌های ضد بارداری معمولی عمل می‌کند.

از این قرص‌ها می‌توان در شرایط اورژانسی تا 120 ساعت پس از رابطه جنسی استفاده کرد، اما به دلیل داشتن استروژن ممکن است عوارض جانبی بیشتری ایجاد کنند، به ویژه در افرادی که مشکلات خاص پزشکی دارند.

تفاوت‌ها و انتخاب مناسب: انتخاب نوع مناسب قرص اورژانسی بستگی به عواملی مانند زمان مصرف، شرایط جسمی فرد و تجویز پزشک دارد.

قرص‌های حاوی لوونورژسترول معمولاً کمتر عوارض جانبی دارند و برای اکثر افراد توصیه می‌شوند، در حالی که قرص‌های ترکیبی که شامل استروژن هستند باید با احتیاط بیشتری مصرف شوند و ممکن است در افرادی که دچار فشار خون بالا یا مشکلات قلبی هستند، توصیه نشوند.

زمان مناسب مصرف قرص اورژانسی

زمان مناسب مصرف قرص اورژانسی برای افزایش اثربخشی آن بسیار حائز اهمیت است.

این دارو باید هرچه سریع‌تر بعد از رابطه جنسی بدون محافظت یا در صورت بروز مشکلاتی مانند پاره شدن کاندوم یا فراموشی مصرف روش پیشگیری از بارداری مصرف شود.

به طور ایده‌آل، قرص اورژانسی باید در کمتر از 24 ساعت پس از رابطه جنسی مصرف شود، چرا که در این صورت بیشترین میزان اثرگذاری را خواهد داشت.

مصرف آن تا 72 ساعت بعد از رابطه جنسی هنوز ممکن است مؤثر باشد، ولی اثر بخشی آن با گذشت زمان کاهش می‌یابد.

به همین دلیل، توصیه می‌شود که در اسرع وقت اقدام به مصرف این قرص‌ها کنید.

در برخی انواع قرص‌های اورژانسی، مانند نوع‌هایی که حاوی لوونورژسترول هستند، تا 120 ساعت پس از رابطه جنسی امکان مصرف وجود دارد، اما اثر آن پس از 72 ساعت به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

این موضوع اهمیت استفاده به موقع از دارو را نشان می‌دهد، زیرا پس از گذشت زمان بیشتر، شانس بارداری افزایش می‌یابد و قرص اورژانسی نمی‌تواند از بارداری جلوگیری کند.

در این موارد، مصرف سریعتر بهترین نتیجه را به دنبال دارد.

اگرچه قرص اورژانسی می‌تواند در فاصله‌های زمانی مختلف مؤثر باشد، اما باید توجه داشت که این دارو تنها یک راه‌حل موقتی است و نمی‌تواند به عنوان یک روش پیشگیری از بارداری منظم یا جایگزین روش‌های طولانی‌مدت و مؤثرتر مانند کاندوم یا قرص‌های ضد بارداری روزانه استفاده شود.

استفاده مکرر از قرص اورژانسی ممکن است به مشکلات هورمونی و سلامتی منجر شود و بنابراین باید تنها در مواقع اضطراری و به میزان محدود مصرف شود.

آیا مصرف قرص اورژانسی عوارض دارد؟

قبل از آنکه بخواهیم در مورد عوارض قرص‌ های اورژانسی صحبت کنیم، باید بدانید که این قرص‌ ها در دوره بارداری منع مصرف دارند.

به هیچ عنوان نباید سر خود از آنها استفاده کنید.

حتی در روزهای اولیه بارداری و درمان نازایی این قرص اثرگذاری مناسبی نداشته و تنها ممکن است سلامت بانوان را به خطر بیندازد.

همچنین اگر با بیماری‌ های شدید شریانی مواجه هستید یا آدنومای کبدی را تجربه کرده‌ اید نباید از این قرص‌ ها استفاده نمایید.

متخصصان مصرف قرص اورژانسی را برای تمامی کسانی که با سرطان پستان و یا هر گونه سرطان در دستگاه تناسلی مواجه هستند منع کرده و باید این قرص‌ ها را تحت نظر پزشک استفاده کنید.

اما از عوارض شایع قرص‌ های اورژانسی باید به حالت تهوع و استفراغ اشاره کرد.

برخی از بانوان در پی استفاده از این قرص‌ ها حالاتی همچون سردرد و سرگیجه را تجربه کرده و ممکن است با خستگی شدید و یا درد شکم و لگن همراه باشد.

برخی از عوارض بعد از مصرف قرص‌ های اورژانسی طبیعی است.

به عنوان مثال اگر پس از مصرف این قرص‌ ها احساس می‌ کنید که سینه‌ ها حساس‌ تر از حالت طبیعی شده و یا قاعدگی به طور نامنظم اتفاق می‌ افتد جای نگرانی نداشته و با گذر زمان اثرات این قرص از بدن پاکسازی میشود.

ممکن است در پی مصرف قرص‌ های اورژانسی حالاتی همچون گرفتگی عضلات اتفاق افتاده و تغییرات خلق و چندان دور از انتظار نخواهد بود.

اگر پس از مصرف قرص‌ های اورژانسی دوره قاعدگی آغاز شد و متوجه شدید که تغییرات زیادی در روند پریود وجود دارد بهتر است که به پزشک اطلاع دهید.

گاهاً برخی از افراد ممکن است عوارضی همچون لکه بینی بین قاعدگی را تجربه کنند و یا در ۲ ماه الی ۴ ماه متوالی تغییر در زمان پریود برای آنها رخ دهد.

البته اگر خونریزی نامنظم اتفاق افتاد و یا بیش از حد معمول بود بهتر است به پزشک اطلاع دهید.

این شرایط معمولا از عوارض مصرف قرص‌ های هورمونی می‌ باشد.

اگر به طور مداوم از قرص‌ های اورژانسی استفاده کنید عوارض بسیار زیادی را به همراه دارد.

ممکن است بازگرداندن شرایط جسمانی به حالت اولیه بسیار سخت و دشوار باشد.

قرص‌ های اورژانسی حاوی مقادیر زیادی از انواع هورمون‌ های زنانه است.

اگر زیاد و بی‌ رویه از آن استفاده شود تغییرات محسوسی را در الگوی قاعدگی بانوان ایجاد می‌ کند.

همچنین در مواردی ممکن است افراد در دوره‌ های قاعدگی خونریزی‌ های بسیار شدید رحمی را تجربه کرده و بروز دردهای شدید در ناحیه شکم و لگن دور از انتظار نخواهد بود.

همچنین ممکن است در اثر مصرف زیاد این قرص‌ ها اختلالات زیادی را در کبد و کلیه‌ ها تجربه کرده و فرد به این واسطه وارد پروسه‌ های درمانی سخت و طولانی خواهد شد.

اگر از انواع قرص‌ های اورژانسی استفاده می‌ کنید طی چند ماه باید اجازه دهید که بدن به طور کامل از هورمون‌ های دریافتی پاکسازی شود.

در غیر این صورت ممکن است تجمع این هورمون‌ ها در بدن نه تنها برای سلامت رحم خطرناک باشد بلکه در آینده و برای بارداری افراد دردسرآفرین خواهد شد.

به طور قطعی نمی‌ توان گفت که مصرف پیوسته قرص‌ های اورژانسی منجر به ناباروری میشود.

ممکن است اختلال زیادی را در سلامت رحم ایجاد کرده و این مسئله برای بانوان علاوه بر نگرانی دردسرهای زیادی را به همراه دارد.

آیا قرص اورژانسی روش مناسبی برای پیشگیری از بارداری است؟

قرص اورژانسی به عنوان یک روش اضطراری برای جلوگیری از بارداری ناخواسته طراحی شده است و نباید به عنوان یک روش پیشگیری از بارداری منظم استفاده شود.

این دارو برای مواقعی که سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم یا قرص‌های ضد بارداری روزانه به هر دلیلی استفاده نشده یا دچار مشکل شده‌اند، مؤثر است.

با این حال، اثر بخشی قرص اورژانسی نسبت به روش‌های پیشگیری منظم، به ویژه در صورت مصرف دیرهنگام، کاهش می‌یابد.

بنابراین، استفاده از آن نباید به طور مداوم و به عنوان یک روش پیشگیری روزانه در نظر گرفته شود.

در مقایسه با روش‌های پیشگیری از بارداری منظم مانند کاندوم، دیافراگم، یا قرص‌های ضد بارداری، قرص اورژانسی تنها به عنوان یک راه حل اضطراری برای جلوگیری از بارداری عمل می‌کند.

این دارو نمی‌تواند از ابتلا به بیماری‌های مقاربتی جلوگیری کند و استفاده مکرر از آن ممکن است به مشکلات هورمونی و عوارض جانبی منجر شود.

برای پیشگیری از بارداری بلندمدت، بهتر است از روش‌های مطمئن‌تر و منظم‌تری استفاده کرد.

بررسی عملکرد قرص اورژانسی

اغلب بانوان با عملکرد قرص اورژانسی تا حدودی آشنایی دارند و می‌ دانند که یک روش مطمئن برای پیشگیری از بارداری‌ های ناخواسته است که در زمان یائسگی مصرف نمی شود.

اگر بخواهیم در مورد عملکرد قرص اورژانسی صحبت کنیم باید بدانیم که این قرص‌ های هورمونی برای متوقف کردن تخمک گذاری و لقاح بین تخمک و اسپرم مناسب هستند.

متخصصان معتقدند که بلافاصله بعد از مصرف قرص‌ های اورژانسی هورمونی در رحم ترشح میشود که برای جلوگیری از لقاح اسپرم با تخمک آزاد شده مناسب است.

مهم است که این قرص‌ ها بلافاصله بعد از رابطه محافظت نشده مصرف شوند.

زمانی که لانه گزینی اتفاق بیفتد این قرص‌ ها دیگر کارایی مناسبی نخواهند داشت.

موارد احتیاط در زمینه مصرف قرص اورژانسی

هنگام مصرف قرص اورژانسی شرایط جسمانی افراد باعث میشود که این قرص اثرگذاری بهتری بر بدن داشته باشد.

تمامی کسانی که شاخص توده بدنی بیش از ۲۵ را دارا هستند ممکن است با اثربخشی کمتر این قرص مواجه شده و در صورت نیاز بهتر است که با پزشک خود مشورت کنند.

همچنین اگر پس از مصرف قرص اورژانسی ظرف دو ساعت استفراغ کردید بهتر است که با پزشک خود مشورت کرده و در صورت نیاز مجدداً از این قرص‌ ها استفاده نمایید.

حدوداً یک هفته بعد از مصرف قرص‌ های اورژانسی باید انتظار قاعدگی داشته باشید.

اگر پس از این مدت زمان قاعدگی اتفاق نیفتد بهتر است که با یک تست بارداری از وضعیت خود مطلع شوید.

ناگفته نماند که قرص‌ های اورژانسی در برابر عفونت‌ های شدید و بیماری‌ های مقاربتی محافظ خوبی نخواهند بود.

تنها برای زمانی استفاده میشود که رابطه جنسی محافظت نشده داشته و نیاز به روش های فوری برای جلوگیری از بارداری‌ های ناخواسته دارید.

به طور معمول برای مصرف قرص‌ های اورژانسی محدودیت خاصی وجود ندارد.

اگر با بیماری‌ های کلیوی و کبدی مواجه هستید پیش از مصرف قرص‌ های اورژانسی با پزشک خود صحبت کرده تا مبادا عاملی برای تشدید بیماری‌ ها باشد.

متخصصان معتقدند که این قرص‌ ها برای افراد زیر ۱۷ سال و کسانی که قاعدگی را تجربه نکرده‌ اند مناسب نخواهد بود.

از مصرف بی‌ رویه این قرص‌ ها خودداری کنید.

اگر پس از مصرف حالت غیر طبیعی همچون درد در قسمت پایینی شکم و یا خونریزی‌ های غیرطبیعی و درد شدید پریود را تجربه می‌ کنید حتماً به پزشک مراجعه کنید.

نکات پایانی

اگر تمایل به مصرف قرص اورژانسی دارید بهتر است که با پزشک خود مشورت کرده و سپس برای مصرف اقدام کنید.

از طرفی اگر از داروهای خاصی استفاده می‌ کنید حتماً با پزشکتان درمیان گذاشته تا مبادا تداخل دارویی اتفاق بیفتد.

اغلب کسانی که از داروهای ضد سرع و ضد سل استفاده می‌ کنند ممنوعیت جدی برای مصرف داروهای خاص مانند قرص اورژانسی دارند.

همچنین بهتر است مصرف آنتی بیوتیک‌ ها و قرص‌ های اورژانسی را با فاصله از یکدیگر قرار دهید.

به هیچ عنوان داروهایی همچون ریفامپیسین و ریفابوتین را با قرص اورژانسی همزمان استفاده نکنید.

البته داروهای کاهنده اسیدیته معده مثل امپرازول را نباید با قرص‌ های اورژانسی میل کنید.

ناگفته نماند که قرص‌ های اورژانسی به هیچ عنوان نمی‌ توانند از بارداری‌ هایی که اتفاق افتاده پیشگیری کنند.

این قرص‌ ها برای زمانی است که فقط نیاز به متوقف کردن لقاح بین تخمک و اسپرم دارید.

همچنین در دوره شیردهی مصرف این قرص‌ ها ممکن است کمی تغییر در شیر مادر اعمال کند.

بهتر است که اگر از قرص‌ های اورژانسی استفاده می‌ کنید تا مدت زمان یک هفته از شیر دادن به نوزاد خود اجتناب کنید.

مهم است که در طی سال تنها دو الی سه مرتبه از قرص‌ های اورژانسی استفاده کنید.

اگر به طور پیوسته از این داروهای هورمونی استفاده شود تاثیرات مخربی را بر بدن اعمال خواهد کرد.

زمانی که از قرص‌ های اورژانسی استفاده می‌کنید حدوداً ۷ تا ۱۰ روز زمان دهید تا پریود بعدی اتفاق بیفتد.

البته در مواردی ممکن است پریود در روز چهاردهم رخ دهد، این تاخیر تا این حد کاملاً طبیعی است اما اگر بیش از این زمان ادامه پیدا کرد باید به پزشک مراجعه کنید.

البته در صورت داشتن خونریزی‌ های بسیار شدید و پیوسته و ادامه داشتن آن بیش از ۷ روز نیاز است که با پزشک صحبت کرده تا در صورت نیاز شرایط برای کنترل اوضاع فراهم شود.

باید به محدودیت‌ های مصرف قرص اورژانسی توجه کنید، بهتر است که پیش از استفاده از این قرص‌ ها با پزشک خود صحبت کرده و با وجود بیماری‌ های زمینه‌ ای و داروهای مصرفی مجوز استفاده از این قرص‌ های هورمونی را دریافت کنید.

وجود برخی از شرایط باعث میشود تا قرص‌ های اورژانسی آنگونه که باید بر بدن اثرگذاری نداشته باشند.

مهم است که این قرص‌ ها حتماً در زمان مشخص شده بعد از رابطه جنسی مصرف شوند.

اغلب کسانی که وزن بالای ۷۵ کیلوگرم دارند ممکن است در روند اثرگذاری این قرص‌ ها با اختلال مواجه شوند.

برخی از انواع بیماری‌ های جسمانی اثری بر بدن دارند که ممکن است تاثیر داروهایی همچون قرص‌ های اورژانسی را مختل کنند.

با این حال اگر با این بیماری‌ ها مواجه هستید بهتر است که از روش‌ های جلوگیری مطمئن استفاده کرده تا نیازی به مصرف قرص‌ های اورژانسی نداشته باشید.

در صورت نیاز بهتر است که با پزشک خود و یا دکتر مریم ابراهیمی لقا صحبت کرده و شرایط را برای مصرف قرص‌ های اورژانسی جویا شوید.