سقط مکرر و علل آن

سقط مکرر چیست؟

اگر فردی دو یا چند سقط جنین ناخواسته را تجربه کند، به آن سقط جنین مکرر گفته می‌شود.

در چنین مواردی، لازم است قبل از تلاش برای بارداری مجدد، معاینات بالینی و چندین آزمایش برای تعیین علت سقط جنین انجام شود.

تعداد کمی از بانوان دچار سقط جنین مکرر در دوران بارداری می شوند. به طور متوسط، کمتر از ۵ نفر از ۱۰۰ زن، دو بار پشت سر هم جنین خود را سقط می‌کنند.

ممکن است زنی پس از یک بارداری موفق، دچار سقط جنین مکرر شود، در بسیاری از زنانی که سقط جنین مکرر را تجربه می‌کنند، هیچ علت زمینه‌ای یافت نمی‌شود.

دلایل سقط مکرر چیست؟

یکی از مهمترین مراحلی که اغلب بانوان در طی زندگی تجربه می‌ کنند روند بارداری است.

گاهی اوقات بنا به دلایل مختلف بارداری تا پایان ماه نهم به سلامت سپری نشده و در ماه‌ های ابتدایی و یا اواسط بارداری سقط جنین اتفاق می‌ افتد.

احتمال سقط جنین در سه ماهه اول بیشتر از هر زمان دیگری است و مشکلات ژنتیکی و یا کروموزومی جنین احتمال سقط را افزایش می‌ دهد.

همواره به یاد داشته باشید که وضعیت رحم و روند بارداری و حتی بیماری‌ های زمینه‌ ای مادر و اختلالات پیش آمده در این دوره همگی از عوامل موثر بر سقط جنین هستند.

اگر بانوان بیش از سه مرتبه به صورت پیوسته سقط جنین را تجربه کنند اصطلاحاً به آن سقط مکرر گفته می شود که در موارد بسیار محدود این اتفاق رخ می‌ دهد.

همه بانوان با آگاهی بیشتر در مورد عوامل موثر بر سقط جنین می‌ توانند در طی بارداری از سلامت خود مراقبت کرده و با رفع عوامل خطر آفرین هرگز سقط جنین را تجربه نخواهند کرد.

لخته در خون

یکی از مهمترین عوامل موثر بر سقط جنین ایجاد لخته در خون است.

برخی از اختلالات لخته شدن خون، مانند لوپوس اریتماتوز سیستمیک و سندرم آنتی فسفولیپید، می‌توانند باعث لخته شدن خون و سقط جنین مکرر شوند.

این اختلالات نادر سیستم ایمنی بر جریان خون به جفت تأثیر می‌گذارند و ممکن است باعث تشکیل لخته شوند.

زمانی که سیستم ایمنی بدن عملکرد درستی نداشته باشد چسبندگی خون اتفاق افتاده و تاثیر منفی آن بر جفت اعمال می شود و قطعاً سقط جنین اتفاق خواهد افتاد.

به یاد داشته باشید که این لخته‌ ها عملکرد طبیعی جفت را با مشکل مواجه می‌ کنند و اکسیژن، مواد مغذی و ضروری به جنین نرسیده و رشد جنین متوقف خواهد شد.

این لخته‌ها همچنین از عملکرد صحیح جفت جلوگیری می‌کنند، این امر می‌تواند نوزاد را از اکسیژن و مواد مغذی ضروری محروم کند که ممکن است منجر به سقط جنین شود.

همه زنانی که سقط جنین مکرر دارند باید قبل از بارداری از نظر آنتی‌بادی‌های آنتی فسفولیپید غربالگری شوند.

درمان ممکن است شامل آسپرین و هپارین درمانی باشد که هر دو به رقیق شدن خون کمک می‌کنند.

تحقیقات نشان می‌دهد که در زنانی که سقط جنین مکرر دارند، احتمال لخته شدن خون بیشتر است و جریان مواد مغذی به نوزاد را مسدود می‌کند.

مشکلات تیروئیدی

مشکلات تیروئیدی که برای بانوان اتفاق می‌ افتد شانس سقط جنین را برای آنها افزایش می‌ دهد.

این بیماری ممکن است به صورت زمینه‌ ای برای بانوان وجود داشته باشد و یا در طی بارداری عملکرد طبیعی تیروئید را از دست می‌ دهند.

در هر صورت وجود آنتی بادی‌ های تیروئید که مولکول‌ های بسیار کوچک فعال در خون هستند می‌ تواند تیروئید را مورد حمله قرار داده و کارکرد آن را با اختلال مواجه می‌ کند و مشکلاتی همچون ناباروری و یا سقط جنین اتفاق خواهد افتاد.

مشکلات رحمی

اما در پی بررسی عوامل موثر در سقط جنین نباید از مشکلات رحمی غافل شد، بروز هرگونه ناهنجاری بر ساختار و فرم رحم باعث سقط مکرر یا زایمان زودرس می‌شود.

به یاد داشته باشید که عوامل ژنتیکی یا هرگونه ناهنجاری در میزان کروموزوم‌ ها عاملی برای سقط جنین خواهد بود.

بیماری های هورمونی

بیماری های هورمونی مانند تنبلی تخمدان می‌توانند یکی از عامل های سقط مکرر جنین به شمار بروند.

در این بیماری تخمدان ها منظم تخمک تولید نمی‌کنند و هورمون های مردانه افزایش می‌یابند، این حالت ممکن است احتمال سقط جنین را در بانوان بالا ببرد لذا درمان تنبلی تخمدان برای بانوان بسیار حائز اهمیت است.

علت ژنتیکی

در تعداد کمی از موارد، یک یا هر دو شریک ممکن است به طور مکرر کروموزوم غیرطبیعی را منتقل کنند، این امر باعث سقط جنین مکرر می‌شود.

بسته به سابقه سقط جنین، ممکن است به زن و مرد آزمایش خون برای بررسی ناهنجاری‌های کروموزومی پیشنهاد شود.

اگر آزمایش‌ها مشکلی را نشان دهند، زن و مرد باید برای آزمایش بیشتر به یک متخصص ژنتیک بالینی ارجاع داده شوند.

ضعف دهانه رحم

اما باز شدن زود هنگام دهانه رحم که در پی ضعف در این ناحیه اتفاق می‌ افتد هم عاملی برای از دست رفتن جنین است.

اگر سابقه سقط جنین دیرهنگام دارید و در معرض خطر نارسایی دهانه رحم، نارسایی دهانه رحم یا علائم اتساع زودرس دهانه رحم هستید، ممکن است از هفته 14 بارداری به شما اسکن برای ارزیابی طول دهانه رحم پیشنهاد شود.

معمولاً اگر بانوان در هفته ۱۴ بارداری متوجه آسیب‌ ها، خونریزی و یا لکه بینی شوند طی بررسی‌ های دقیق‌ تر نیاز به سرکلاژ دهانه رحم داشته تا بتوانند جنین را در رحم حفظ کنند.

سن والدین

عوامل دیگر از جمله سن والدین نیز در شمار عوامل تاثیر گذار بر سقط جنین قرار می‌ گیرد.

فیبروم‌ رحم

گاها ممکن است بر اثر وجود فیبروم در رحم و یا اختلال در سیستم ایمنی بدن این اتفاقات رخ دهد و البته عفونت‌ هایی که در بخش‌ های مختلف بدن پدیدار می شود عاملی برای سقط جنین خواهد بود.

در واقع، 20 درصد از بیمارانی که سابقه سقط جنین مکرر به دلیل ناهنجاری‌های رحمی دارند، فیبروم دارند.

کمبود انواع ویتامین به ویژه ویتامین D و هرگونه اختلال در عملکرد غدد درون نیز احتمال سقط جنین را افزایش می‌ دهد و در پی آن مشکلات جسمانی برای بانوان به وجود خواهد آمد.

تشخیص سقط مکرر

اگر بانوان در طی دوران بارداری برای بار دوم یا سوم سقط مکرر را تجربه کنند، مهم است که به پزشک مراجعه کرده تا با استفاده از روش‌ های تشخیصی علت آسیب پیدا شود.

به این واسطه متخصصان می‌ توانند مورد پیش آمده را برطرف کرده و شرایط برای یک بارداری کاملاً سالم و کم خطر مهیا خواهد شد.

انجام آزمایش

اولین راه برای بررسی علت سقط جنین انجام آزمایشات هورمونی است.

متخصصان می‌ توانند میزان هورمون بدن بانوان را بررسی کرده و اگر اختلالی در این زمینه وجود داشته باشد قطعاً سقط جنین به همان دلیل رخ داده و می‌ توانند با برقراری تعادل در میزان هورمون‌ ها از مشکلات مشابه در آینده جلوگیری نمایند.

اگر نتایج آزمایشات کاملاً درست و نرمال باشند پزشک برای بررسی آسیب‌ ها و ناهنجاری‌ های رحمی انجام سونوگرافی را مناسب می‌ داند، به واسطه این نوع تصویربرداری متخصصان ساختار رحم را بررسی کرده و کوچک‌ ترین آسیب‌ ها نیز بررسی می شود.

روش دیگر برای بررسی دلایل سقط مکرر در بانوان انجام آزمایش خون است، پس از انجام تست خون متخصصان دو فاکتور آنتی بادی آنتی فسفولیپید و لوپوس آنتی کواگولانت را بررسی می‌ کنند.

اگر سقط جنین دیرهنگام داشته‌اید، آزمایش ترومبوفیلی برای تشخیص یک بیماری ارثی انجام می‌شود که در آن خون نیز لخته می‌شود.

هیستروسکوپی

روش دیگر برای بررسی آسیب‌ های رحمی از جمله پولیپ رحم یا فیبرم رحم، هیستروسکوپی می‌ باشد که روش تشخیصی بسیار دقیق و کاربردی خواهد بود.

بیوپسی آندومتر

اگر انجام سایر روش‌ های تشخیصی به نتایج مناسب نرسد پزشک با بیوپسی آندومتر می‌ تواند پوشش داخلی رحم را ارزیابی کند و اگر تغییرات سلولی یا تغییرات هورمونی در این محدوده تشخیص داده شود برای بررسی بیشتر و رفع اختلال ایجاد شده راه‌ های بهتری در پیش می‌ گیرند.

بررسی هرگونه ناهنجاری در جنین

شما باید آزمایش‌هایی برای اطمینان از وضعیت طبیعی یا غیرطبیعی کروموزوم‌های جنین انجام دهید. این ممکن است امکان‌پذیر نباشد، اما در این صورت، احتمال سقط جنین دیگر قابل تعیین است.

اگر سقط جنین دیرهنگام داشته‌اید، پزشک ممکن است از شما بخواهد آزمایشی انجام دهید تا از زنده بودن جنین مطمئن شوید.

البته، پزشک شما قطعاً شما را در جریان روند کار قرار می‌دهد و همچنین می‌توانید در این مورد با تیم مراقبت‌های بهداشتی خود صحبت کنید.

معاینه رحم

پزشک شما احتمالاً پیشنهاد می‌دهد که سونوگرافی لگن انجام دهید تا ظاهر رحم شما مشخص شود.

در صورت وجود هرگونه ناهنجاری در شکل رحم، آزمایش‌های بیشتری لازم خواهد بود، از جمله روش‌هایی مانند هیستروسکوپی یا لاپاراسکوپی.

غربالگری آلودگی

اگر سقط جنین دیرهنگام داشته‌اید، آزمایش‌هایی مانند آزمایش خون و نمونه‌برداری از واژن برای بررسی هرگونه منبع آلودگی از شما گرفته می‌شود.

آیا سقط مکرر عوارض دارد؟

تمامی بانوانی که به طور مکرر و برای دفعات دوم یا سوم سقط جنین را تجربه می‌ کنند از نظر روانی تحت فشار قرار گرفته و قطعاً ناامیدی بسیار زیادی برای آنها رخ می‌ دهد و در تلاشند تا سایر روش‌ های درمانی را هر چه سریع‌ تر در پیش بگیرند.

به یاد داشته باشید که سقط مکرر علاوه بر آسیب‌ های روانی برای بانوان منجر به ضعف و یا ناتوانی در دهانه رحم می شود و در بارداری‌ های بعدی حتی اگر شرایط به درستی پیش روند شانس زایمان زودرس نیز وجود خواهد داشت.

اما علاوه بر موارد گفته شده از عوارض مهم سقط جنین باید به عفونت‌ های رحمی اشاره کرد، ممکن است بانوان در پی این عارضه چسبندگی رحم و یا آسیب دیدگی دهانه رحم را تجربه کنند.

به طور کلی سقط جنین آسیب زیادی را برای بانوان به همراه داشته و قوای جسمانی آنها را تحت تاثیر قرار می‌ دهد و به دنبال آن سطح انرژی بدن کاهش چشمگیری می‌ یابد.

بعد از هر سقطی که اتفاق می‌ افتد بانوان نیاز به مراقبت‌ های بیشتر، دارو درمانی و یا درمان‌ های تخصصی‌ تر دارند.

مهم است که طی کردن این پروسه را به سلامت سپری کنند، همین روال برای بانوان کمی سخت و دشوار است و ممکن است از نظر جسمانی و روانی تحت فشار قرار بگیرند.

درمان سقط مکرر

درمان سقط مکرر بر اساس علت آن پس از تشخیص انجام می‌شود.

درمان سقط مکرر در مواردی که علل ایمونولوژیک علت آن باشند، با تجویز داروهایی مانند هپارین، آسپرین، ویتامین D، ایمونوگلوبولین تزریقی یا ترکیبی از این داروها انجام می‌شود.

متفورمین و پروژسترون نیز از جمله درمان‌های دارویی هستند که برای درمان سقط مکرر با علل هورمونی استفاده می‌شوند.

برای درمان سقط مکرر که در نتیجه مشکلات ساختاری در رحم رخ می‌دهد، گاهی اوقات ممکن است برای رفع مشکل یا بستن دهانه رحم برای جلوگیری از باز شدن آن، جراحی لازم باشد تا فرد بتواند محصولات بارداری را تا پایان بارداری خود حفظ کند.

به طور کلی، درمان سقط مکرر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• اصلاح مشکلات هورمونی
• درمان جراحی ناهنجاری‌های رحمی یا فیبروم
• تشخیص ژنتیکی قبل از لانه‌گزینی (PGD)
• درمان‌های ایمونولوژیک
• داروهای رقیق‌کننده خون

پیشگیری از سقط جنین

ضروری است هنگام مواجه با چنین مشکلی به متخصص حاذق همچون دکتر مریم ابراهیمی لقا مراجعه کرد تا اقدامات درمانی لازم صورت بگیره.

زمانی که با مشکلاتی همچون سقط مکرر جنین به پزشک مراجعه می‌ کنید متخصصان ابتدا معاینات دقیق‌ تر را انجام داده تا متوجه شوند که آسیب کجاست و شرایط را برای درمان کاربردی در پیش می‌ گیرند.

به خاطر داشته باشید که حتی اگر درمان‌ های تخصصی انجام شود بانوان باید در دوره‌ های بارداری بعدی با پیشگیری از عوامل آسیب رسان این دوره حساس را به سلامت طی کنند.

قبل از هر چیز مهم است که برای بارداری تحت نظر متخصصین زنان قرار گرفته و به معاینات دوره‌ ای و منظم پایبند باشند.

به خاطر داشته باشید که قبل از آغاز بارداری و حتی تا انتهای بارداری مصرف اسید فولیک برای بانوان الزامی است.

بهتر است که یک رژیم غذایی کاملاً سالم و مقوی را در پیش گرفته و در طی روز حتماً مدت زمان ۳۰ دقیقه را به فعالیت‌ های ورزشی مناسب مانند پیاده‌ روی اختصاص دهید.

در این دوره حساس و قبل از بارداری حتماً باید وزن خود را در یک محدوده ایده‌ آل نگه دارید و از مصرف انواع خوراکی‌ ها و نوشیدنی‌ های حاوی الکل پرهیز کرده و از مصرف سیگار و انواع دخانیات دوری کنید‌.

اگر متخصصان برای پیشگیری از سقط جنین فعالیت‌ هایی مانند سرکلاژ دهانه رحم را برایتان مناسب می‌ دانند حتماً این روند را انجام داده و با مراقبت بیشتر و استراحت طولانی تر این دوره حساس را به سلامت سپری خواهید کرد.

مهم است بانوانی که با سقط مکرر مواجه هستند در طی بارداری از انجام فعالیت‌ های غیر ضروری خودداری کنند.