آی یو دی

IUD یا دستگاه داخل رحمی یک وسیله پیشگیری از بارداری است که توسط سازمان بهداشت جهانی تایید شده و توسط بسیاری از زنان استفاده می شود.

آی یو دی می تواند از بارداری 2 تا 10 سال جلوگیری کند و روشی طولانی مدت و برگشت پذیر محسوب می شود.

در واقع دستگاه آی یو دی یکی از موثرترین روش های پیشگیری از بارداری است که نیازی به جراحی ندارد.

همچنین اگر قصد بارداری دارید می توانید با مراجعه به پزشک دستگاه آی یو دی را خارج کنید.

لازم به ذکر است که IUD از انتقال عفونت های مقاربتی جلوگیری نمی کند، بنابراین بهتر است برای جلوگیری از بارداری و کاهش خطر ابتلا به بیماری های مقاربتی از کاندوم در کنار آی یو دی استفاده شود.

ساختار آی یو دی در زبان انگلیسی به شکل حرف T می باشد و از نوعی پلاستیک به نام پلی اتیلن ساخته شده است.

در انتهای دستگاه IUD یک نخ بلند وجود دارد که پس از قرار دادن توسط آن کنترل می شود.

خود فرد می تواند وضعیت آی یو دی را کنترل کند، برای این کار ابتدا باید دست های خود را بشویید و ضد عفونی کنید.

سپس باید بتوانید نخ را با قرار دادن انگشت خود در واژن حس کنید تا ببینید آیا IUD در جای خود قرار دارد یا خیر.

آی یو دی چطور از بارداری جلوگیری می کند؟

آی یو دی در داخل حفره رحم قرار می گیرد و با غلیظ شدن مخاط دهانه رحم، محیط را برای اسپرم و ورود آن نامناسب می کند.

همچنین در صورت لقاح از لانه گزینی تخمک بارور شده جلوگیری می کند و در نتیجه بارداری اتفاق نمی افتد.

به عبارت دیگر، سیستم ایمنی بدن انواع آی یو دی ها را به عنوان مهاجم شناسایی می کند و به آنها واکنش نشان می دهد.

این پاسخ ایمنی باعث التهاب در رحم می شود و محیط را برای انتقال اسپرم به لوله فالوپ نامناسب می کند، بنابراین، اسپرم نمی تواند به لوله فالوپ برسد و تخمک را بارور کند.

انواع آی یو دی

دو نوع دستگاه IUD هورمونی و مسی وجود دارد، هر دو نوع دارای قاب پلاستیکی به شکل حرف T انگلیسی هستند و در انتهای آن نخ مخصوص تعبیه شده است.

آی یو دی هورمونی

همانطور که از نامش پیداست، این نوع دستگاه آی یو دی با ترشح هورمون ها از بارداری جلوگیری می کند.

هورمون ترشح شده از این نوع IUD پروژسترون است. به همین دلیل این مدل به نام IUD پروژسترون نیز شناخته می شود.

هورمون پروژسترون باعث ایجاد مخاط غلیظ در دهانه رحم می شود، بنابراین از ورود اسپرم به رحم جلوگیری می کند و یا نفوذ آن را سخت می کند.

همچنین حتی اگر لقاح انجام شود و تخمک تشکیل شود از لانه گزینی آن در دیواره رحم جلوگیری می کند.

پروژسترون همچنین محیط داخل رحم را برای اسپرم نامناسب می کند و در نتیجه از نفوذ اسپرم به داخل تخمک جلوگیری می کند.

پروژسترون همچنین تخمک گذاری را مختل می کند. در این حالت تخمکی وجود ندارد که اسپرم بتواند آن را بارور کند.

لازم به ذکر است که آی یو دی پروژسترون میزان خونریزی را کاهش می دهد و همچنین می تواند درد ناشی از آندومتریوز و میزان دیسمنوره را کاهش دهد.

آی یو دی های پروژسترون نیز در مواقعی که خونریزی شدید و پریودهای طولانی دارید مفید است.

بهتر است بدانید که انواع مختلف آی یو دی های هورمونی سطوح مختلف پروژسترون را با نرخ های متغیر آزاد می کنند.

مثلا نوع mirena بیشتر از skya پروژسترون ترشح کرده و اثر آن 6 تا 7 سال است و جالب است بدانید نوع skyla 3 سال از بارداری جلوگیری می کند.

آی یو دی مسی

آی یو دی مسی دارای بازوهای مسی است و با آزادسازی مس از لقاح و جایگزینی سلول های تخمک جلوگیری می کند.

در واقع این نوع IUD پاسخ ایمنی بدن را تشدید می کند و در نتیجه پوشش داخلی رحم بیشتر ملتهب می شود.

مزایای استفاده از آی یو دی

اکثر بانوان به دنبال روش‌ های موثر برای پیشگیری از بارداری ناخواسته هستند و ضمن مشورت با متخصصین زنان به این نتیجه می‌ رسند که آی یو دی یک روش مطمئن و نوین برای پیشگیری از بارداری می‌ باشد.

اما مهم است بدانید که آی یو دی مزایای بسیار زیادی دارد به شرط آنکه در شرایط مناسب از آن استفاده کرده و تحت نظر متخصصان از عملکرد آن مراقبت کنید.

از مهمترین مزیت‌ های استفاده از آی یو دی باید به پیشگیری از بارداری اشاره کرد.

توجه داشته باشید که اگر بانوان نتوانند از کاندوم استفاده کنند پس از آن بهترین روش آی یو دی می‌ باشد.

دیگر نیازی به مصرف انواع قرص‌ های هورمونی و ایجاد اختلالات در سطح بدن نخواهند داشت.

یکی از مهمترین مزیت‌ های استفاده از آی یو دی این است.

این روش ۵ تا ۷ سال کارایی داشته و در این مدت زمان اگر آی یو دی از جایگاه خود خارج نشود روشی مطمئن برای پیشگیری از بارداری خواهد بود.

اما نکته بسیار مهمی که باید بدانید این است که هر زمان که اراده کنید می‌ توانید آی یو دی را از رحم خارج کنید و بلافاصله بعد از آن برای بارداری اقدام کنید.

زیرا آی یو دی هیچ گونه اثر منفی بر بدن اعمال نکرده و اطمینان داشته باشید که هرگز خطری سلامت و کارایی رحم را تهدید نمی‌ کند.

ممکن است برخی از بانوان تحت شرایط خاص مانند دوره شیردهی و یا ضمن طی کردن درمان‌ های تخصصی نتوانند از انواع روش‌ های جلوگیری مانند قرص‌ های هورمونی استفاده کنند.

در این موقعیت راهکار مناسب استفاده از آی یو دی است زیرا روشی مطمئن برای پیشگیری از بارداری بوده و هیچ گونه اثر منفی بر بدن نخواهد داشت.

بسیاری از روش‌ هایی که برای پیشگیری از بارداری استفاده می شوند ممکن است درصدی خطا داشته و یا نیاز به تکرار روزانه دارند.

اما زمانی که از آی یو دی استفاده کنید نیازی به یادآوری روزانه نداشته و همواره از عملکرد بی‌ نقص آن بهره‌ مند خواهید شد.

با این حال مزایای آی یو دی نسبت به معایب آن بسیار زیاد است و شما می‌ توانید با خیال راحت و بدون محدودیت سنی از آن استفاده کرده و اطمینان داشته باشید که ضمن استفاده از آی یو دی هرگز محدودیت‌ ها و خطرات جانبی را تجربه نمی‌ کنید.

نحوه گذاشتن آی یو دی

قرار گیری آی یو دی در مراکز بهداشتی یا مطب پزشک انجام می شود.

جاسازیی نادرست آی یو دی در رحم حتی با بهترین نوع آی یو دی تاثیر نامناسبی خواهد داشت و مشکلاتی را برایتان ایجاد می‌کند.

ممکن است از یک آزمایش برای تشخیص عفونت و بیماری‌های مقاربتی استفاده شود.

در صورتی که فرد به عفونت مبتلا باشد، لازم است ابتدا درمان شود و بعد از دستگاه IUD استفاده کند.

پزشک به کمک اسپکولوم سعی می‌کند دیواره‌های واژن را از هم باز کرده و این دستگاه را به‌خوبی درون رحم قرار دهد.

به‌طورکلی IUD دارای 2 نخ نازک است که کمی بالاتر از دهانه واژن آویزان است.

پزشک معمولاً می‌تواند از قبل داروهایی مانند مسکن‌ها، داروهای ضد اضطراب یا دارویی برای نرم کردن دهانه رحم تجویز کند.

پزشک برای کاهش درد در طول عمل، از بی حس کننده موضعی یا گاز اکسید نیتروژن استفاده می کند.

نحوه برداشتن آی یو دی

اگر قصد باردار شدن دارید و یا اینکه حس می کنید دستگاه جابجا شده است باید دستگاه را خارج کنید.

در غیر این صورت معمولا نیازی به برداشتن دستگاه نیست.

برداشتن آی یو دی مانند گذاشتتن آن باید توسسط پزشک اموزش دیده و ماهر انجام شود.

برای برداشتن آی یو دی پزشک نخی را که انتهای آن دستگاه متصل است می‌کشد و سپس بازوهای دستگاه به سمت بالا جمع شده و دستگاه از رحم خارج می‌شود.

ممکن است در زمان بیرون کشیدن آی یو دی برای چند دقیقه احساس گرفتگی داشته باشید.

محدودیت استفاده از آی یو دی

شاید تصور کنید که آی یو دی هیچ گونه ضرری نداشته و تمامی افراد می‌ توانند از آن استفاده کنند.

اما مهم است بدانید که کارگذاری آی یو دی باید در شرایطی کاملاً ایده‌ آل انجام شود تا اثرگذاری مطلوب آن را شاهد باشید.

قطعاً تمامی بانوانی که با شک به حاملگی از آی یو دی استفاده می‌ کنند ممکن است عوارض بسیار زیادی را متحمل شده و بزرگتر شدن رحم باعث گیر افتادن آی یو دی می شود.

نیاز است که برای خارج کردن آن جراحی‌ های پیشرفته‌ تری انجام شود.

پس اگر احتمال می‌ دهید که باردار باشید بهتر است که با پزشک خود در میان گذاشته و تا زمان اطمینان از عدم بارداری به هیچ عنوان از آی یو دی استفاده نکنید.

اما آی یو دی برای تمامی بانوانی که سابقه ابتلا به بیماری التهابی لگن را داشته‌ اند گزینه مناسبی نمی‌ باشد زیرا ممکن است استفاده از آی یو دی مجددا تشدید التهابات لگنی را به همراه آورد و قطعا فرد را به دردسر خواهد انداخت.

اما برخی از بانوان به صورت مادرزادی ممکن است رحمی با شکل غیر طبیعی داشته باشند.

به همین دلیل است که متخصصان قبل از استفاده از آی یو دی تصویربرداری از رحم را الزامی دانسته تا بتوانند هرگونه آسیب‌ های احتمالی را دقیق‌ تر بررسی کنند.

اگر افراد با بیماری ویلسون یا حساسیت به مس مواجه باشند نمی‌ توانند از آی یو دی های مس دار استفاده کنند و بهتر است که برای محافظت از سلامت خود سایر روش‌ های دیگر را برای پیشگیری از بارداری ناخواسته در پیش بگیرند.

تمامی کسانی که با نقص در سیستم ایمنی مواجه هستند محدودیت‌ های وسیعی را تجربه می‌ کنند.

حتی زمانی که بخواهند از آی یو دی استفاده کنند این محدودیت برای آنها وجود داشته و ممکن است سیستم ایمنی بافت رحم را مورد حمله قرار دهد.

با این حال بهتر است که اگر با بیماری‌ های سیستم ایمنی مواجه هستید هرگز از این روش استفاده نکرده تا عواقب آن را متحمل نشوید.

اما آسیب‌ ها و بیماری‌ های رحمی مانند فیبرم و یا خونریزی‌ های شدیدی که در دوره قاعدگی اتفاق می‌ افتد و در پی آن کم خونی‌ های شدید از مهمترین عوامل ایجاد محدودیت برای استفاده از آی یو دی به شمار می‌ آیند.

همچنین اگر با اختلالات انعقادی مواجه هستید و یا توده‌ های بدخیمی در رحم و یا در دهانه رحم وجود دارد باعث می شود تا فرد نتواند از آی یو دی استفاده کند.

عوارض استفاده از آی یو دی

مسئله بسیار مهمی که متخصصان پیش از کارگزاری آی یو دی در رحم به آن توجه می‌ کنند بررسی سلامت رحم است.

اگر در رحم عفونتی وجود داشته باشد کارگزاری آی یو دی کار درستی نبوده و ممکن است به آسیب‌ های وسیع‌ تر و التهابات لگنی ختم شود.

اما متخصصان با استفاده از معاینات مختلف و حتی تصویربرداری سلامت رحم را ارزیابی کرده تا متوجه شوند که آیا استفاده از آی یو دی برای بانوان مناسب است یا خیر.

اما از عوارضی که ممکن است به ندرت برای بانوان به وجود آید می‌ توان به سوراخ شدن رحم پس از کارگذاری آی یو دی اشاره کرد.

بافت رحم بسیار حساس است و اگر آی یو دی با مهارت کافی و با شیوه درست در دهانه رحم قرار نگیرد ممکن است منجر به صدمه دیدن دیواره‌ های رحم شده و نهایتاً سوراخ شدن رحم رخ می‌ دهد.

قطعاً این اتفاق عوارض سخت و سنگینی در پی دارد و منجر به ایجاد بیماری‌ های خطرناک در رحم خواهد شد.

اما از عوارض شایع استفاده از آی یو دی می‌ توان به سردرد اشاره کرد.

ممکن است در پی استفاده از آی یو دی های هورمونی به دلیل تغییراتی که در روزهای اولیه در بدن اعمال می شود افراد سردردهای پیوسته و البته موقتی را تجربه کنند.

همچنین ممکن است حساسیت سینه‌ ها افزایش پیدا کرده و با سفت‌ تر شدن آن افراد درد کمی را در این محدوده احساس می‌ کنند.

همچنین ممکن است در پی استفاده از آی یو دی خونریزی‌ های نامنظم را تجربه کنید.

این عارضه حتی تا مدت زمان ۶ ماه ادامه پیدا می‌ کند اما به مرور زمان رفع شده و آی یو دی در جایگاه اصلی خود قرار می‌ گیرد و می‌ توانید از آی یو دی به عنوان یک روش مطمئن برای پیشگیری از بارداری‌ های ناخواسته استفاده کنید.

اما بسیاری از بانوان بعد از کارگزاری آی یو دی در رحم مشکلاتی همچون تغییر در خلق و خو را تجربه نموده‌ اند.

همچنین ممکن است در پی استفاده از این دستگاه کوچک کمی گرفتگی در بخش پایینی شکم را تجربه کرده و ممکن است درد لگن را در روزها یا هفته‌ های اول تجربه نمایید.

به محض بروز هر کدام از عوارض گفته شده بهتر است که با پزشک خود صحبت کرده و طی بررسی‌ ها و معاینات متخصصان به شما اعلام می‌ کنند که آیا این مسئله نگران کننده است یا خیر.

در اغلب موارد به مرور زمان و با مراقبت بیشتر تمامی عوارضی که گفته شد برطرف می شود و نهایتاً تا چند روز ممکن است با آنها مواجه باشید.

معاینات قبل از جایگذاری آی یو دی

قبل از گذاشتن IUD بهتر است معاینه شوید و تست پاپ اسمیر انجام دهید.

اگر عفونت های لگنی و بیماری های مقاربتی دارید، ابتدا باید تحت درمان قرار بگیرید و سپس IUD را قرار دهید.

قبل از قرار دادن IUD، با پزشک خود در مورد مراحل و میزان دردناک بودن آن صحبت کنید.

برخی از زنان هنگام گذاشتن IUD دچار سوزش، درد متوسط ​​تا شدید شکم، گرفتگی و فشار می شوند، همچنین ممکن است حالت تهوع، تعریق و سرگیجه را تجربه کنید.

این عوارض جانبی IUD پس از چند ساعت تا چند روز کاهش می یابد. پزشک ممکن است قبل از قرار دادن دستگاه، مسکن و آرام بخش تجویز کند.

کدام علائم بعد از کارگزاری آیودی خطرناک است؟

برای استفاده از آی یو دی نیاز است که شرایط جسمانی مساعدی را دارا باشید و متخصصان تشخیص خواهند داد که آیا فرد مورد نظر کاندیدای مناسبی برای استفاده از آی یو دی می‌ باشد یا خیر.

متخصصان بر این باورند که بعد از استفاده از آی یو دی باید در فواصل زمانی مشخص طی تصویربرداری از وضعیت و موقعیت قرارگیری آی یو دی مطلع شوید.

اما اگر بعد از استفاده از این دستگاه متوجه می شوید که باردار هستید باید خیلی سریع به پزشک مراجعه کرده و خیلی فوری برای خروج آی یو دی از رحم اقدام کنید.

متخصصان بر این باورند که خونریزی در روزهای اولیه بعد از کارگزاری آی یو دی کاملاً طبیعی است.

اما اگر به مرور زمان متوجه می شوید که خونریزی‌ ها شدت پیدا کرده و این روال همواره ادامه دارد باید برای بررسی به مراکز درمانی مراجعه نمایید.

ناگفته نماند که اگر روابط جنسی را به صورت دردناک تجربه می‌ کنید باید برای خروج آی یو دی اقدام کنید.

زیرا اگر این عارضه در روزهای اولیه بعد از کارگزاری آن بهبود پیدا نکند نشان دهنده آن است که آی یو دی با بدن سازگاری نداشته و تا زمانی که از رحم خارج نشود این دردها در هنگام رابطه وجود دارد.

اما توجه داشته باشید که اگر بعد از کارگزاری آی یو دی بی دلیل تب کرده و یا ترشحات غیرطبیعی و یا بد بو را در ناحیه واژن مشاهده می‌ کنید باید بدانید که این عوارض به هیچ عنوان طبیعی نبوده و باید خیلی سریع بررسی شوند.

گاهی اوقات بعد از قرار دادن آی یو دی در رحم کمی سردرد و حتی در طی چند روز کاملاً طبیعی است.

اگر این سردردها هر لحظه تشدید شده و با انواع مسکن‌ ها نمی‌ توانید این عارضه را درمان کنید باید بدانید که بدن شما با آی یو دی سازگاری نداشته و ممکن است این حالات برای همیشه با شما همراه باشد.

در چنین موقعیتی برای عدم تشدید میگرن یا سردردهای شدید باید برای خروج آی یو دی اقدام کنید.

از طرف دیگر اگر متوجه زرد شدن رنگ پوست و یا چشم می شوید و یا نخ آی یو دی را احساس نمی‌ کنید باید بدانید که احتمالاً محل قرارگیری آی یو دی نامناسب است و باید برای اصلاح جایگاه و یا خروج آن به پزشک مراجعه نمایید.

بررسی عملکرد آی یو دی هورمونی و آی یو دی مسی

زمانی که برای خرید آی یو دی به مراکز مربوطه مراجعه می‌ کنید متخصصان دو نوع آی یو دی را به شما معرفی می‌ کنند.

دسته اول آی یو دی های مسی هستند که معمولاً تا ۱۰ سال قابلیت استفاده داشته و با آزادسازی یون مس از لقاح بین تخمک و اسپرم پیشگیری می‌ کنند.

آی یو دی مسی سازگاری کاملی با بدن بانوان دارد و ضمن استفاده از آن هرگز عوارض و خطراتی سلامت فرد را تهدید نکرده و می‌ توانید به عملکرد درست و بی‌ نقص آن اطمینان داشته باشید.

اما نوع دیگری از انواع آی یو دی را آی یو دی های هورمونی می‌ نامند.

این نوع آی یو دی حاوی هورمونی به نام پروژسترون است که اغلب به مدت ۵ سال کارایی دارد.

آی یو دی هورمونی در زمان بندی مشخص مقدار معینی از هورمون پروژسترون را آزاد کرده که از بارداری ناخواسته جلوگیری می‌ کند.

با تمام این تفاسیر عملکرد آی یو دی هورمونی و آی یو دی مسی با یکدیگر متفاوت است.

هنگام تهیه آنها باید نهایت دقت را به خرج داده و متخصصان برای مراقبت از عملکرد این دستگاه به شما توضیحاتی را ارائه می‌ دهند که با رعایت نکات گفته شده می‌ توانید به عملکرد دقیق این دستگاه‌ های کوچک و کاربردی کمک کنید.

اما باید کاربردهای بسیار خوب آی یو دی های هورمونی را بشناسید و باید بدانید که بر عملکرد رحم تاثیر بسیار خوبی خواهد داشت.

تمامی کسانی که از آی یو دی هورمونی استفاده می‌ کنند علاوه بر پیشگیری از بارداری‌ های ناخواسته می‌ توانند به کاهش خونریزی‌ هایی که در عادات ماهانه تجربه می‌ کنند کمک کرده.

همچنین این نوع آی یو دی به کاهش علائم آندومتریوز هم کمک می کند و می‌ تواند برای پیشگیری از چسبندگی رحم مناسب باشد.

نکات پایانی

اگر برای پیشگیری از بارداری انتخاب شما استفاده از آی یو دی است باید بدانید که این روش تخصصی برای تمامی بانوان کارایی مناسبی ندارد.

مهم است که حتماً با شرایط جسمانی مساعد و ایده‌ آل از آن استفاده کنید.

در این زمینه تنها متخصصان زنان می‌ توانند شما را راهنمایی کنند اما توجه کنید که برای استفاده از آی یو دی نباید به هیچ عنوان بیماری‌ های رحمی و یا عفونت‌ هایی را در این محدوده دارا باشید.

اگر در شرایط نامساعد از آی یو دی استفاده کنید علاوه بر عملکرد نامطلوبی که دارد ممکن است سلامت شما را به خطر بیندازد.

خود عاملی برای بیماری‌ های زنانه خواهد بود.

توجه کنید که از آی یو دی هورمونی باید تحت شرایطی کاملا ایمن استفاده شود.

اگر تعادل هورمونی در بدن بانوان برقرار نباشد آزادسازی هورمون پروژسترون هم می‌ تواند عاملی برای آسیب‌ های داخلی باشد.

پس مهم است که با مراجعه به پزشک حاذق همچون دکتر مریم ابراهیمی لقا و بررسی‌ ها و معاینات تکمیلی تمامی جوانب را بررسی کرده سپس با نظر پزشک برای تهیه و کارگذاری آی یو دی اقدام کنید.